همه چیز درباره LYTIA 901؛پایان امپراطوری سامسونگ در سنسور 200 مگاپیکسلی موبایل!

انقلاب ۲۰۰ مگاپیکسلی سونی: هر آنچه باید درباره سنسور LYTIA 901 بدانید

چند سالی است که دنیای موبایل با دوربین‌ های ۲۰۰ مگاپیکسلی عجیب و غریب آشنا شده؛ اما سلطان بلامنازع این عرصه تا امروز فقط یک نام بود: سامسونگ. تمام سنسورهای ۲۰۰ مگاپیکسلی که روی پرچمدارها دیده‌ ایم، ساخت سامسونگ بوده‌ اند. با این حال، مدت‌ ها شایعه می‌ شد که سونی هم بی‌ سروصدا در حال آماده کردن یک سنسور ۲۰۰ مگاپیکسلی برای موبایل است. حالا این شایعه بالاخره رسمی شده و سونی در روز پنجشنبه ۲۷ نوامبر ۲۰۲۵ (۶ آذر ۱۴۰۴) از اولین سنسور ۲۰۰ مگاپیکسلی خود برای گوشی‌ های هوشمند با نام LYTIA 901 پرده برداشته است؛ سنسوری پشته‌ ای (stacked CMOS) با هوش مصنوعی داخلی که می‌تواند بازی را در دنیای عکاسی موبایل عوض کند.

LYTIA 901 چیست و چه اندازه‌ای دارد؟

سنسور تصویری LYTIA 901 ، که در مراحل توسعه با کد IMX09E شناخته می‌ شد ، یک سنسور بزرگ 1/1.12 اینچی است؛ یعنی از لحاظ ابعاد، خیلی به سنسورهای ۱ اینچی نزدیک شده، اما رزولوشن را تا حدود ۲۰۰ مگاپیکسل بالا می‌ برد. هر پیکسل روی این سنسور اندازه ۰.۷ میکرون دارد. برای اینکه اهمیت این موضوع را بهتر درک کنید، کافی است LYTIA 901 را با سنسور معروف ۲۰۰ مگاپیکسلی سامسونگ یعنی ISOCELL HP2 ، که در Galaxy S25 Ultra استفاده شده؛ مقایسه کنیم:

• سونی LYTIA 901: اندازه 1/1.12 اینچ، پیکسل ۰.۷ میکرون
• سامسونگ HP2: اندازه 1/1.3 اینچ، پیکسل ۰.۶ میکرون

در دنیایی که اکثر سنسورهای ۲۰۰ مگاپیکسلی پیکسل‌ های فوق‌ العاده ریز دارند، این افزایش هم‌زمانِ اندازه سنسور و اندازه پیکسل روی کاغذ یک برتری مهم است؛ چون:

• پیکسل بزرگ‌تر = دریافت نور بیشتر
• سنسور بزرگ‌تر = عمق میدان جذاب‌ تر و نویز کمتر

به‌ ویژه در شرایط نوری پیچیده (نور ترکیبی، نور کم یا صحنه‌های پرکنتراست) و هنگام عکاسی با رزولوشن کامل ۲۰۰ مگاپیکسلی، این برتری می‌تواند در عمل تفاوت چشم‌ گیری ایجاد کند.

چینش QQBC؛ از ۲۰۰ مگاپیکسل تا ۱۲.۵ مگاپیکسل

سنسور LYTIA 901 از آرایه رنگی جدید Sony با نام Quad-Quad Bayer Coding یا به اختصار QQBC استفاده می‌کند. در این چینش:

• هر ۱۶ پیکسل مجاور (آرایش ۴×۴) که فیلتر رنگی یکسان دارند، با هم در یک خوشه قرار می‌گیرند.
• این خوشه‌ها در حالت عادی مانند یک پیکسل واحد رفتار می‌کنند تا حساسیت نوری و عملکرد در نور کم تقویت شود.

بر این اساس، چند حالت خروجی داریم:

• ادغام ۱۶ به ۱ (۴×۴): خروجی ۱۲.۵ مگاپیکسل با کیفیت بالا و نویز کمتر – حالت مناسب برای نور کم و استفاده روزمره.
• ادغام ۴ به ۱ (۲×۲): خروجی ۵۰ مگاپیکسل؛ تعادل بین جزئیات و عملکرد در نور نه‌چندان ایده‌آل.
• حالت بدون ادغام: خروجی خام ۲۰۰ مگاپیکسل برای کسانی که جزئیات حداکثری می‌خواهند و البته نور کافی در صحنه دارند.

زوم درون‌ سنسوری تا ۴ برابر با کمک هوش مصنوعی

یکی از جذاب‌ ترین ویژگی‌ های LYTIA 901، زوم درون‌سنسوری (In-Sensor Zoom) تا ۴ برابر است؛ چیزی که سونی به وضوح روی آن مانور داده است. ایده این است که:

• سنسور با استفاده از رزولوشن بسیار بالای خود، تصویر را برش (crop) می‌دهد و یک “تله‌فوتو مجازی” ایجاد می‌کند.
• سپس با کمک فرایند بازآرایی (remosaicing)، چینش QQBC دوباره به آرایش استاندارد پیکسل‌ها تبدیل می‌شود.

هوش مصنوعی در لنز 200 مگاپیکسلی سونی

• سونی برای اولین بار یک مدار پردازشی مبتنی بر یادگیری ماشینی را داخل خودِ سنسور قرار داده است.
• این مدار، فرایند remosaicing را به کمک AI انجام می‌دهد تا جزئیات ظریف مثل خطوط ریز، نوشته‌های کوچک و الگوهای پیچیده بهتر بازسازی شوند.
• نتیجه: حتی در زوم ۴ برابری و هنگام فیلم‌برداری 4K، سنسور می‌تواند تا ۳۰ فریم بر ثانیه ویدئو با جزئیات بالا ثبت کند، بدون اینکه اعوجاج و از دست رفتن بافت‌ها به صورت واضح دیده شود.

این کار دو مزیت بزرگ دارد:

• سرعت پردازش بالا، چون بخش زیادی از کار در خودِ سنسور انجام می‌شود و فشار کمتری روی پردازنده اصلی گوشی (SoC) می‌آید؛
• کیفیت بالاتر در زوم دیجیتال، که نقطه ضعف بسیاری از سنسورهای ۲۰۰ مگاپیکسلی فعلی، مخصوصاً از نظر سرعت شاتر و بافر، بوده است.

HDR نسل جدید: از DCG-HDR تا HF-HDR و ۱۲ بیت واقعی

LYTIA 901 برای کنترل دامنه دینامیکی، به ترکیبی از چند فناوری مجهز شده است:

• DCG-HDR (Dual Conversion Gain HDR): برای ثبت HDR در یک فریم، با دو سطح تقویت سیگنال.
• Fine 12-bit ADC: مبدل آنالوگ به دیجیتال ۱۲ بیتی (به جای ۱۰ بیت متعارف) که امکان ثبت gradation و حالات تونال ظریف‌تر را فراهم می‌کند.
• HF-HDR (Hybrid-Frame HDR): نسل جدید HDR ترکیبی سونی.

HF-HDR چگونه عمل می‌کند؟

• چند فریم کوتاه‌نور (Short Exposure) با داده‌های DCG ترکیب می‌شوند.
• خروجی نهایی، دامنه دینامیکی بیش از ۱۰۰ دسی‌بل را فراهم می‌کند، که معادل حدود ۱۶ تا ۱۷ استاپ نوری است (طبق گزارش‌هایی مثل PetaPixel و سونی).

معنای این اعداد در دنیای واقعی:

• قسمت‌های خیلی روشن (هایلایت) کمتر می‌سوزند و جزئیات داخل آسمان، ابرها یا منابع نور بهتر حفظ می‌شود.
• نواحی خیلی تاریک کمتر “گرفتگی” و “له شدن سیاهی‌ها” دارند و بافت‌ها واضح‌تر دیده می‌شوند.

به زبان ساده، تصویری که این سنسور می‌گیرد به آنچه چشم انسان در واقعیت می‌بیند نزدیک‌تر است؛ مخصوصاً در صحنه‌های پرکنتراست مثل غروب آفتاب در شهر یا نمایی با چراغ‌های نئون در شب.

توانایی‌ها در عکاسی پیاپی و فیلم‌برداری در لیتیا 901

سونی برای LYTIA 901 یک شیت مشخصات قدرتمند ارائه کرده است. طبق اطلاعات منتشرشده، این سنسور می‌تواند:

در عکاسی پیاپی (Burst):

• ۲۰۰ مگاپیکسل (۴:۳): تا ۱۰ فریم بر ثانیه (Full RAW)
• ۵۰ مگاپیکسل (۴:۳ – ۲×۲ binning): تا ۳۰ فریم بر ثانیه
• ۱۲.۵ مگاپیکسل (۴:۳ – ۴×۴ یا ۲×۲ کراپ، با ادغام HDR): تا ۶۰ فریم بر ثانیه

در فیلم‌برداری:

• ویدئو 8K با سرعت ۳۰ فریم بر ثانیه
• ویدئو 4K با سرعت ۱۲۰ فریم بر ثانیه
• 4K با زوم درون‌سنسوری تا ۴ برابر، همراه با پردازش AI و remosaicing داخلی

این مشخصات یعنی گوشی‌های مجهز به LYTIA 901 روی کاغذ می‌توانند هم برای فیلم‌برداری حرفه‌ای (مخصوصاً برای تولید محتوا و شبکه‌های اجتماعی) و هم برای عکاسی سریع و پرجزئیات، یک گزینه جدی باشند.

رقابت مستقیم با سامسونگ و سنسورهای ISOCELL

سونی به‌صراحت LYTIA 901 را برای حضور در رده پرچم‌دار و در مقابل سنسورهای ۲۰۰ مگاپیکسلی سامسونگ طراحی کرده است. این سنسور عملاً رقیب خانواده زیر محسوب می‌شود:

• ISOCELL HP1
• ISOCELL HP2
• ISOCELL HP3
• ISOCELL HPX
• ISOCELL HP5
• ISOCELL HP9

برتری‌های کُلی روی کاغذ:

• سنسور بزرگ‌تر از HP2 (1/1.12 در برابر 1/1.3)
• پیکسل کمی بزرگ‌تر (۰.۷ در برابر ۰.۶ میکرون)
• HF-HDR با دامنه دینامیکی بسیار بالا
• AI remosaicing داخلی برای زوم بهتر و پردازش سریع‌تر

البته در نهایت کیفیت واقعی خروجی به الگوریتم‌های نرم‌افزاری، پردازش تصویر سازنده گوشی (Oppo, Vivo و…) و هماهنگی با لنز و ISP هم بستگی دارد، ولی از نظر سخت‌افزار، سونی یک تهدید جدی برای سلطه سامسونگ در کلاس ۲۰۰ مگاپیکسلی ایجاد کرده است.

کدام گوشی‌ ها اولین میزبان LYTIA 901 خواهند بود؟

سونی اعلام کرده که LYTIA 901 وارد مرحله تولید انبوه شده و در حال ارسال برای مشتریان است. بر اساس گزارش‌های مختلف:

• Oppo Find X9 Ultra
• Vivo X300 Ultra

احتمالاً جزو اولین پرچم‌دارانی خواهند بود که از این سنسور استفاده می‌کنند. انتظار می‌رود:

• LYTIA 901 در اکثر این گوشی‌ها نقش دوربین اصلی (واید) را بازی کند.
• اما با توجه به قابلیت زوم درون‌سنسوری ۴ برابری، استفاده از آن در ماژول تله‌فوتو (به‌خصوص تله کوتاه با کراپ) هم دور از ذهن نیست و می‌تواند به سازندگان آزادی عمل بیشتری در طراحی ماژول‌های دوربین بدهد.

جمع‌بندی: چرا LYTIA 901 مهم است؟

اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم، LYTIA 901 برای دنیای موبایل یعنی:

• پایان انحصار سامسونگ در سنسورهای ۲۰۰ مگاپیکسلی
• ترکیب جذاب رزولوشن بسیار بالا + سنسور نسبتاً بزرگ + پیکسل‌های بزرگ‌تر از رقبا
• زوم درون‌سنسوری ۴× با کمک هوش مصنوعی، بدون نیاز حتمی به چند ماژول تله قوی
• HDR نسل جدید HF-HDR با دامنه دینامیکی در حد حدود ۱۷ استاپ
• فیلم‌برداری 8K و 4K120، مناسب برای گیمرها، ولاگرها و سازندگان محتوا

اگر گوشی بعدی‌ات برایت مهم است که:

• در نور کم عملکرد خوبی داشته باشد،
• در زوم ۲×، ۳× و ۴× افت کیفیت شدید نداشته باشد،
• و در عکاسی و فیلم‌برداری HDR طبیعی و سینمایی ارائه کند،

گوشی‌هایی که با سنسور LYTIA 901 عرضه می‌شوند (مثل سری Find X9 Ultra و X300 Ultra) قطعاً ارزش توجه جدی خواهند داشت.