از اوج تا افول هواوی؛ چرا غول چینی ناگهان از بازار جهانی کنار رفت؟

چرا گوشی‌ های هواوی از تب‌ و تاب افتادند؟

تا حدود سال ۲۰۱۸، هواوی در مسیر تبدیل شدن به بزرگ‌ ترین تولید کننده گوشی هوشمند جهان پیش می‌ رفت. سری‌ های Mate و P از نظر نوآوری در دوربین و طراحی، حتی رقبای بزرگی چون اپل و سامسونگ را تحت فشار گذاشته بودند. اما از سال ۲۰۱۹، مسیر برند به‌ناگاه سقوطی چشمگیر را تجربه کرد.

چه شد که چنین برند قدرتمندی در عرض چند سال، بخش بزرگی از بازار خود را از دست داد؟ چه عواملی باعث شد کاربران از گوشی‌ های هواوی فاصله بگیرند و چرا اکوسیستم جدید HarmonyOS نتوانست جایگزین اندروید شود؟ در این مقاله با نگاهی دقیق و مستند از دید رسانه‌ های جهانی و کاربران ایرانی، روند افول هواوی را واکاوی می‌کنیم و واقعیت پشت این تغییر ناگهانی را توضیح می‌ دهیم.

۱. تحریم‌ های ایالات متحده؛ ضربه‌ ای فلج‌ کننده

در ماه مه ۲۰۱۹، دولت آمریکا با استناد به «ملاحظات امنیتی»، نام هواوی را در لیست سیاه وزارت بازرگانی خود قرار داد. این تصمیم باعث شد شرکت‌های آمریکایی، از جمله گوگل، کوالکام و اینتل، از همکاری فنی و نرم‌ افزاری با هواوی منع شوند.

پیامدهای این تصمیم ویرانگر بودند:

• حذف Google Mobile Services (GMS) از گوشی‌ های جدید هواوی؛ یعنی خبری از گوگل پلی، یوتیوب، جیمیل، گوگل‌ مپس و هم‌ زمان‌ سازی داده‌ ها نبود.
• قطع دسترسی به تراشه‌ های پیشرفته کوالکام و مجوز ساخت پردازنده‌ های Kirin با فناوری آمریکایی.
• محدود شدن صادرات نرم‌ افزار و قطعات حیاتی، که توان رقابت جهانی را در حوزه سخت‌افزار پایین آورد.

از دید رسانه‌ هایی چون BBC و AndroidAuthority، این تحریم‌ ها اصلی‌ترین عامل افول سهم هواوی از بازار جهانی بودند؛ شرکتی که روزی ۱۸ درصد از کل بازار جهان را در اختیار داشت، تا سال 2023 به کمتر از ۳ درصد سقوط کرد.

۲. نبود سرویس‌های گوگل؛ عامل سردرگمی کاربران جهانی

تحلیل‌ های میدانی از Forbes و AndroidCentral نشان می‌ دهد کاربران در اروپا، خاورمیانه و آمریکای لاتین، بیش از هر چیز از نبود سرویس‌های گوگل در گوشی‌ های جدید هواوی رنج بردند. هرچند این شرکت برای پر کردن این خلأ پلتفرمی موسوم به HMS (Huawei Mobile Services) و فروشگاهی به نام AppGallery معرفی کرد، اما:

• بسیاری از اپلیکیشن‌های محبوب مانند واتساپ، گوگل مپس، تیک‌تاک و اوبر در دسترس مستقیم نبودند.
• نصب نسخه‌ های غیررسمی اغلب پرخطر یا ناکارآمد بود.
• کاربران عادی از این پیچیدگی‌ها خسته شدند و به برندهای هم‌رده مانند شیائومی، اوپو و سامسونگ مهاجرت کردند.

۳. سیستم عامل جدید؛ چالش های HarmonyOS

هواوی در پاسخ به خروج از اکوسیستم اندروید، در سال ۲۰۲۱ HarmonyOS را معرفی کرد؛ سیستم‌ عاملی مبتنی بر کُر میکروسرویسی که برای گوشی، تبلت، تلویزیون و ساعت طراحی شده بود. در نسخهٔ جدیدتر (۲۰۲۵)، با نام HarmonyOS Next، حتی هستهٔ اندرویدی (AOSP) نیز کنار گذاشته شده و این یعنی اپلیکیشن‌ های اندروید دیگر روی آن اجرا نمی‌ شوند.

تحلیلگران  Nikkei Asia این تصمیم را دو‌پهلو ارزیابی کرده‌اند:

• از یک سو، گامی مهم برای استقلال دیجیتال چین است.
• از سوی دیگر، باعث انزوای بیشتر از بازار جهانی شده، زیرا توسعه‌ دهندگان بین‌المللی تمایلی به بازنویسی اپ‌ها برای پلتفرمی محدود ندارند.

۴. کاهش نوآوری سخت‌ افزاری در مدل‌ های میان‌ رده

نسبت قیمت به عملکرد گوشی‌ های میان‌ رده‌ی هواوی از حدود سال ۲۰۲۲ دیگر مانند گذشته رقابتی نبود. برندهای دیگری مانند شیائومی، ردمی و ریلمی توانستند با قیمت پایین‌تر، سخت‌افزار قوی‌ تر و پشتیبانی اندروید کامل ارائه دهند. در حالی که مدل‌ های جدید هواوی، افزون بر نداشتن Google Services، از چیپ‌های Kirin نسل قدیم‌تر استفاده می‌کردند که در عملکرد گرافیکی از رقبای Snapdragon عقب ماندند.

چرا بازار ایران هم از هواوی فاصله گرفت؟

در ایران، هواوی در سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ یکی از پرفروش‌ترین برندها بود، اما سه عامل مسیرش را تغییر داد:

1. مشکلات نرم‌ افزاری و نصب برنامه‌ها: نداشتن گوگل پلی برای کاربران ایرانی که اساساً تحریم‌ شده‌اند، کار را دشوارتر کرد. نصب دستی اپ‌ها با APK برای کاربران عادی گیج‌ کننده بود.
2. پشتیبانی ناقص بانک‌ها و اپ‌های ایرانی: بسیاری از برنامه‌های بانکی (مثلاً همراه بانک ملی، ملت یا ایرانسل من) در AppGallery یا با HarmonyOS سازگاری کامل نداشتند.
3. افول اعتماد به پشتیبانی بلندمدت: کاربران متوجه شدند تعداد مراکز خدماتی و آپدیت‌ها به مرور کاهش یافته و برندهای دیگر تجربه‌ای ساده‌تر ارائه می‌کنند.

در نتیجه، در ایران هم مشتریان به برندهایی چون سامسونگ، شیائومی و پوکو روی آوردند که هم گوگل را داشتند، هم پشتیبانی محلی بهتر.

سبستم عامل HarmonyOS مناسب چه کسانی است؟

با وجود محدودیت‌ ها، کاربران خاصی همچنان از هواوی استقبال می‌کنند:

• کاربران حرفه‌ای عکاسی: سری‌های P و Mate هنوز هم از نظر کیفیت دوربین جزو بهترین‌ها هستند؛ خصوصاً مدل‌های دارای سنسورهای Leica و لنز پریسکوپی.
• کاربران در چین: چون استفاده از گوگل در چین اساساً ممنوع است، نبود GMS اصلاً اهمیت ندارد و HarmonyOS در این بازار عملکرد عالی دارد.
• علاقه‌مندان به امنیت و استقلال داده: HarmonyOS به‌نسبت اندروید داده‌ها را بیشتر در سرورهای محلی نگه می‌دارد و ردیابی گوگل در آن وجود ندارد.

جمع‌بندی

افول تب‌ و تاب گوشی‌ های هواوی نتیجهٔ مستقیم تحریم‌ های آمریکا، خروج از گوگل، محدود شدن فناوری‌ های نیمه‌ هادی و تغییر اکوسیستم نرم‌افزاری است. هواوی با سیستم‌عامل HarmonyOS سعی دارد استقلال فناورانه به‌ دست آورد، اما این مسیر فعلاً بهای سنگینی در بازار جهانی دارد. در ایران، ضعف بازار نرم‌ افزاری محلی و عدم دسترسی آسان به برنامه‌ ها باعث شده بازگشت هواوی، حتی با طراحی‌ های زیبا و دوربین‌ های قدرتمند، دشوار باشد.

با این حال، اگر کسی به دنبال یک گوشی با کیفیت ساخت عالی، امنیت داده بالا و اکوسیستمی بن‌بست برای تست‌ های فناورانه باشد، همچنان می‌تواند از مدل‌های پرچمدار جدید هواوی استفاده کند؛ ولی برای کاربر عمومی، هنوز گزینه‌ های اندرویدی با پشتیبانی گوگل عاقلانه‌ تر به‌نظر می‌ رسند.